X
تبلیغات
ادبی - آموزشی
تاريخ : یکشنبه 1389/02/26 | 0:36 | نویسنده : فریدون صلواتی

حالت اضافه ، آن است که اسم مضاف الیه واقع شود .
بدان که اسم یا تمام است و محتاج به کلمه ی دیگر نیست : درس ، کتاب ، مرغ ، جلد ، باغ          یا ناتمام است و معنی آن با کلمه ی دیگر تمام می شود : درس ِ امروز ، کتاب ِ علی
اسمی که دارای متمم است ، مضاف و متمم آن را مضاف الیه  می گویند :
درخت ِ دوستی بنشان که کام دل به بار آرد     نهال دشمنی بر کن که رنج بی شمار آرد

کلمه ی درخت ، مضاف و دوستی ، مضاف الیه و متمم آن است و همچنین  کلمه ی کام ، مضاف و کلمه ی دل ، مضاف الیه . کلمه ی نهال ، مضاف و کلمه ی دشمنی ، مضاف الیه  و متمم است .

مضاف الیه گاهی یکی است : زنگ درس ، تاج خروس ، بال مرغ
 و گاهی متعدد : مسعود سعد سلمان ، در باغ بهارستان ، خزانه ی دولت ایران .
علامت اضافه ، کسره یی است که به آخر مضاف و  قبل از  مضاف الیه آورده می شود : پند ِ سهراب ، بلبل ِ باغ ، برادرِ اسفندیار .

اقسام اضافه

اضافه بر پنج نوع است : اضافه ی ملکی ، اضافه ی تخصیصی ، اضافه ی بیانی ، اضافه ی تشبیهی ، اضافه ی استعاری

1- اضافه ی ملکی ، آن است که ملکیت و دارایی  را برساند : کتاب یوسف ، خانه ی بهمن  ، خداوند ِ خانه ، صاحب کار
2- اضافه ی تخصیصی ، آن است که اختصاص را برساند : زین اسب ، در خانه ، سقف اتاق
 

فرق میان اضافه ملکی و تخصیصی  آن است که در اضافه ی ملکی ، مضاف الیه ، انسان و شایسته و قابل مالکیت است  و در اضافه ی تخصیصی  مضاف الیه ، غیر انسان و شایسته و قابل مالکیت نیست ؛ مثلا وقتی بگوییم  خانه ی محمد ، یعنی خانه ای که  ملک ِ محمد است .

3- اضافه ی بیانی ، آن است که مضاف الیه ، نوع و جنس مضاف را بیان کند : ظرف ِ مس ، انگشر طلا
4- اضافه تشبیهی ، آن است که در اضافه ، معنی تشبیه باشد :
فراش ِ باد ، مهد ِ زمین

اضافه ی تشبیهی بر دو نوع است :
1- اضافه مشبه به  مشبهٍ به :   قد سرو ، پشت کمان
2- اضافه ی مشبهٍ به به مشبه : تیر مژگان ، طبل شکم

5- اضافه ی استعاری ، آن است که مضاف در غیر معنی حقیقی خود استعمال شده باشد : روی سخن ، دست روزگار

هرگاه مضاف ، مختوم به " الف " یا " واو " باشد  بعد از مضاف و پیش از مضاف الیه ، "ی" اضافه می شود : آوای بلبل ، موی سر
 

 فرق اضافه و صفت

1.      صفت وموصوف در حکم یک اسم است ، یعنی صفت درنهاد اسم نهان است . ودرعالم خارج وجود ندارد مانند باغ ِ زیبا ولی مضاف ومضاف الیه در حکم دو اسم است ومضاف الیه درعالم خارج وجود دارد ، مانند کتاب ِ علی . درخارج هم کتاب وجود دارد و هم علی

2.      درمضاف ومضاف الیه کلمه ی دوم همیشه اسم یا ضمیر یا صفت جانشین اسم است ، مانند باغ ِ پرویز – باغ ِ او – باغ ِدانشمند

3.      برای تشخیص صفت وموصوف از مضاف الیه ، کافی است که یکی از فعل های (است ، بود ، شد ...) را درآخر ترکیبات اضافی قرار دهیم وکسره مضاف یا موصوف را حذف کنیم اگر جمله ی اسنادی درست شده معنی داشت مانند : "باغ زیبا است." (موصوف وصفت) است . "ولی در باغ پرویز است." درست نیست .

پیش از صفت کلمه ی «بسیار» وبعد از کلمه ی «تر» را می توان آورد مانند : باغ ِزیبا ، باغ ِبسیار زیبا ، باغ ِ زیباتر (موصوف وصفت) ولی در مورد مضاف درست نمی آید مانند : باغ ِ پرویز ، باغ ِ پرویز تر ، باغ ِ بسیار پرویز (مضاف ومضاف الیه)

تاريخ : سه شنبه 1389/02/14 | 19:23 | نویسنده : فریدون صلواتی

قید کلمه ای است که چگونگی انجام یافتن فعل یا مفهوم صفتی یا معنی کلمه دیگری را به چیزی از قبیل زمان ، مکان ، حالت  و... مقیّد می سازد .

وقتی می گوییم ، « شهاب سخنرانی کرد .» شنونده می پرسد ؛ چگونه سخنرانی کرد ؟ درجواب می گوییم : شهاب خوب سخنرانی کرد . پس کلمه ی خوب چگونگی انجام یافتن فعل را نشان می دهد . باز شنونده می پرسد : کِی وکجا سخنرانی کرد؟ جواب می دهیم : شهاب امروز  اینجا  خوب سخنرانی کرد . کلمه ی ( بسیار) خوب را که قید است مقیّد ساخته است این گونه قید ها را قید مقیّد نامند .

شهاب کتاب زیبایی دارد .

شهاب کتاب بسیار زیبایی دارد . کلمه ی "بسیار" قید است ، صفت زیبایی را مقیّد ساخته است .

خوشبختانه آگاهی مردم کردستان بیشتر شده است . در اینجا کلمه ی "خوشبختانه" تمام جمله را مقیّد کرده است پس نتیجه می گیریم که : وظیفه ی اصلی قید مقیّد ساختن فعل است ولی می تواند صفت وقید دیگر وتمام جمله را مقیّد سازد .

انواع قید :

قید مختص

بعضی از قید ها جز نقش قیدی ، نقش دیگری در جمله نمی پذیرند، این قبیل قیدها را قید مختص می نامند . زیرا که اختصاص به نقش قیدی دارند مانند : هرگز ، هنوز ، البته ، مثلاً ، احیاناً ، اتفاقاً

این قیدها همیشه در جمله به صورت قید به کار می روند ، مانند :

من هرگز او را ندیده ام .

البته من خواهم آمد .

پدرم هنوز از مسافرت برنگشته است . کلمه های "هرگز" ، "هنوز" و "البته" دراین جمله ها قیدند ودر هرجمله ی دیگری نیز بیایند نقش قیدی دارند .

توجه :

  1. کلمه هایی که در آخر آن ها تنوین "دو زبر" هست همگی در زبان فارسی قید مختصند . مانند : اتفاقاً ، احتمالاً ، اجباراً ، دائماً ، اصلاً ، معمولاً ، سریعاً ، مخصوصاً ، تقریباً و...  .
  2. بعضی از ترکیب ها وعبارت های عربی نیز در فارسی به صورت قید مختص به کار می روند . مانند: آخرالامر ، الآن ، بالعکس ، فی الفور ، بالطبع ، مادام ، حتی المقدور و... .

قید مشترک

بعضی از اسم ها وصفت ها وکلمه های دیگر گاهی درجمله نقش قیدی پیدا می کنند ، این نوع قید ها را قید مشترک می گویند . پس قید مشترک قیدی است که در اصل قید نیست ، مانند:

احمد شب به خانه برگشت . دراین جمله "شب" قید واقع شده است ، درحالی که در اصل قید نیست بلکه اسم است .

احمد خوب می نویسد . دراین جمله "خوب" قید واقع شده ، درحالی که در اصل خوب صفت است .

کی به خانه می آیی؟  در این جمله "کی" قید واقع شده ، در حالی که دراصل ضمیر پرسشی است .

اقسام قید از جهت معنی

  1. قید زمان : شب باران آمد . بعضی وقت ها مدرسه مراسمی اجرا می کند . امروز زود بیدار شدم . امسال سال خوبی خواهیم داشت . فردا جلسه داریم . همیشه طبیعت را دوست می دارم .
  2. قید مکان : حسن اینجا نشسته است وحسین آنجا . ما هر شب به مسجد می رویم . او در مدرسه درس می خواند . قید هایی را شامل می شود که به مکانی مربوط است ویا مکان وقوع فعل را نشان می دهد . هرکجا تو با منی من خوشدلم .
  3. قید مقدار : دیشب باران کم کم می بارید واکنون  زیاد می بارد . بسیار سخن باید تا پخته شود خامی . مشتی از خرواری .
  4. قید کیفیت : احمد خوب کار می کند . علی بآرامی حرکت کرد .
  5. قید حالت : مرد مجروح افتان وخیزان خود را به پشت خاکریز رساند . کودک را گریان دیدم .
  6. قید تأسف : افسوس که دوستان خیلی زود ما را ترک گویند .  متأسفانه نتوانستم امروز طلوع زیبای خورشید را ببینم .
  7. قید تعجب : عجبا ، بدین سرعت وشدت درس را از برکردی ! – شگفتا از این حاضر جوابی !
  8. قید تصدیق وتأکید : حتماً به دیدار شما خواهم آمد . یقیناً شما را خواهم دید .
  9.  قید پرسش : چگونه از عهده ی این کار برآمدید ؟ - پای ازگلیم خویش چرا بیشترکشیم؟
  10. قید شک وتردید : شاید فردا به ملاقات دوستم رفتم . – پنداری او را قبلاً درجایی دیده ام . به گمانم او را می شناسم .
  11. قید تدریج : اندک اندک خیلی شود و قطره قطره سیلی شود .
  12. قید سوگند : به جان زنده دلان سعدیا که ملک وجود – نیرزد آنکه دلی را زخود بیازاری // به خدا که بت پرستی بِه از این نماز باشد

قید های دیگری نیز وجود دارند چون قید تشبیه (مانا ، همانا ، چنان ، چنین، بکردار، بسان ) قید آرزو(کاش ، ای کاش ، کاشکی) قید شرط (اگر ، اگرچه ، وگر ، ور ، چنانچه) قید نفی (نه ، هرگز، هیچ ، به هیچ وجه ، اصلاً ، ابداً) قید ترتیب (اول ، دوم ، نخست ، درآغار، پیاپی ، گروه گروه ، دسته دسته، دوتا دوتا) قید استثنا (جز ، مگر ، جزکه ، مگر که)

 

قید یک نقش وابسته است . قید گاهی به فعل وابسته است وگاهی به اجزای دیگر جمله وگاهی به کُل جمله .

قید وابسته به فعل : ظرف را کاملاً از آب پر کرد . "کاملاً " که قید است به فعل "پرکرد" وابسته است .

قید وابسته به صفت : باغ ِ بسیار بزرگ . که در اینجا "بسیار" صفتی است برای "باغ"  ، و "بسیار" قید است برای "بزرگ ".

قید وابسته به مسند : باغ ، بسیار بزرگ است . در اینجا " بزرگ " مسند است و "بسیار" قید است برای مسند .

قید وابسته به قید دیگر: احمد بسیار تند می دود . دراینجا "تند" قید است برای فعل "می دود" و "بسیار" قید است برای تند .

قید وابسته به جمله : متأسفانه هوا امروز چندان مساعد نیست . در این جمله "متأسفانه " وابسته به کل جمله است .

قید وابسته به تمیز : او را خیلی ماهر می دانستم . در این جمله "ماهر" تمیزاست . و "خیلی" قیدی است برای تمیز .  

چنانکه ملاحظه می شود "قید" مفهومی به جمله یا به فعل یا به ... می افزاید . مثلاً چگونگی وقوع فعل یا شدّت وضعف صفت یا ... را بیان می کند .



تاريخ : چهارشنبه 1389/02/08 | 0:3 | نویسنده : فریدون صلواتی

نگارش (10 نمره)

1. با ترکیب ها ی زیر جمله ی مناسب وزیبا بنویسید .5/1

سیمای جذاب :

معروف ومشهور :

خیر وصلاح :

2. درباره ی این جمله توضیح دهید : «قلب ، لانه ی گنجشک نیست که بهار ساخته شود ودرپاییز باد آن را با خودش ببرد . »1

3. با کلمه ی الماس یک جمله ی ادبی ویک جمله ی زبانی بسازید . (2)

جمله ی ادبی : ............................

جمله ی زبانی : .........................

4. درجاهای خالی علامت مناسب نگارشی بگذارید .(2)

داری دعوا می کنی یا روبوسی ... آخر کلّه خراب ... بی خداحافظی سرت را می اندازی پایین ... مواظب خودت باش بچه ...

5. بیت زیر را به نثر روان برگردانید . . (1)

عشق بازی که هم آغوش خطر خفت در خوابگــــه پیغمبـــر

6. دو سطر درباره ی موضوع زیر بنویسید . (2)

من می توانم ........................................................................................................

7. زیبایی های ادبی بیت زیر را بنویسید . (5/0)

چشمه سار دشت با من آشناست - کوه ودشت وگله با من هم صداست ( )

انشا ء (10 نمره)

ازدوموضوع زیر یکی را به دلخواه انتخاب کنید . (معیارهای ذیل رادرنظرداشته باشید.)

(درک موضوع- شرح وبسط موضوع– استفاده بجا ازاشعار،آیات، احادیث، ضرب المثل ها –خوانایی وپاکیزگی– نشانه گذاری- نداشتن غلط املایی– رعایت نکات دستوری)

  1. نامه ای به دانش آموزافغانی بنویسید ویکی ازهمکلاسی های خودرا به اومعرفی کنید.
  2. یک خاطره ی زیبای خود را بنویسید .


آگهی رایگان